Hoe SDE++, elektrische boilers met thermische opslag en Power-to-Heat samenkomen in een risicovrije businesscase
De Nederlandse industrie bevindt zich op een keerpunt. De druk om te decarboniseren neemt toe door strengere CO₂-doelstellingen, stijgende energieprijzen en de voortdurende uitbreiding van de emissiehandel. Tegelijkertijd wordt congestie van het elektriciteitsnet een steeds belangrijker knelpunt voor elektrificatie. Waar bedrijven vroeger vroegen of duurzame warmte mogelijk was, is de vraag vandaag: hoe kunnen we dit op een betaalbare manier, op grote schaal en zonder het elektriciteitsnet verder te belasten, realiseren?
Voor industriële sectoren zoals voedingsmiddelen, zuivel, diervoeding, zoetwaren, kunststoffen en raffinage is proceswarmte essentieel. Hierbij gaat het vaak om continue productieprocessen bij temperaturen tussen 120 en 400 °C. Deze warmtebehoefte biedt kansen om op een intelligente manier gebruik te maken van duurzame elektriciteit zonder het elektriciteitsnet te overbelasten.
Dit artikel onderzoekt de relatie tussen SDE++, netcongestie, tijdgebonden contracten en oplossingen zoals elektrische boilers met thermische opslag (Power-to-Heat). Aan de hand van een praktijkvoorbeeld uit de zoetwarenindustrie laten we zien hoe een risicovrije businesscase kan worden gecreëerd.
Netcongestie als structureel probleem
Netcongestie is niet langer een tijdelijk fenomeen. Netbeheerders geven consequent aan dat nieuwe of verbeterde aansluitingen jaren kunnen duren. Bedrijven, met name in industriële regio's en bedrijventerreinen, bereiken hun grenzen. Het aanvragen van extra elektriciteitscapaciteit is vaak onmogelijk of alleen mogelijk onder strikte voorwaarden.
Tegelijkertijd groeit het aanbod van hernieuwbare elektriciteit snel. Zonne- en windparken wekken steeds vaker elektriciteit op wanneer de vraag laag is, wat leidt tot negatieve elektriciteitsprijzen, beperking van de opwekking van hernieuwbare energie en inefficiënt gebruik van het energiesysteem. Voor de industrie leidt dit tot een paradox: er is een overvloed aan hernieuwbare elektriciteit, maar deze is niet altijd beschikbaar wanneer het net dat toelaat. De sleutel ligt in warmte.
Tijdgebonden contracten en flexibele capaciteit
Netbeheerders experimenteren steeds vaker met tijdgebonden contracten en flexibele aansluitingen. Bedrijven kunnen bijvoorbeeld buiten de piekuren of tijdens periodes met veel zonne- en windenergie gebruikmaken van stroom wanneer het net capaciteit heeft. Hiervoor zijn echter installaties nodig die hun verbruik kunnen aanpassen.
Hier komt Power-to-Heat met thermische opslag om de hoek kijken. Door elektriciteit op flexibele tijdstippen om te zetten in warmte, kan de industrie fungeren als een spons voor hernieuwbare energie, niet als een passieve consument, maar als een actieve factor die congestie op het net vermindert.
Elektrische boiler versus elektrische boiler met warmteopslag
Een elektrische boiler (e-boiler) is een relatief eenvoudige technologie: elektriciteit wordt direct omgezet in warmte. Zonder opslag is de toepassing ervan beperkt. De e-boiler verbruikt elektriciteit wanneer er warmte nodig is, niet wanneer elektriciteit goedkoop of in overvloed beschikbaar is.
Door een e-boiler te combineren met thermische opslag ontstaat een fundamenteel ander systeem. Warmte wordt geproduceerd wanneer elektriciteit goedkoop, duurzaam of zelfs negatief geprijsd is. Deze warmte wordt opgeslagen en later gebruikt in het productieproces.
Het resultaat:
-
- Verminderde afhankelijkheid van netcapaciteit
- Lagere OPEX door slimme elektriciteitsaankoop
- Beter gebruik van hernieuwbare elektriciteit
- Hogere betrouwbaarheid van proceswarmte
Thermische opslag fungeert dus als buffer tussen opwekking en vraag, waardoor het businessmodel robuust en schaalbaar is.
De rol van SDE++
De SDE++-regeling is een cruciale versneller voor industriële decarbonisatie. Voor Power-to-Heat en e-ketels met warmteopslag biedt SDE++ belangrijke financiële ondersteuning. Door CO₂-reductie over een langere periode te subsidiëren, ontstaat een voorspelbare cashflow, waardoor investeringsrisico's worden verlaagd en besluitvorming wordt versneld.
Belangrijk is dat businesscases steeds vaker zo worden gestructureerd dat de industrie zelf niet hoeft te investeren. Modellen zoals warmteafnameovereenkomsten of PPA-achtige structuren voor warmte maken duurzame warmte toegankelijk zonder industriële kapitaalinvesteringen.
Risicobeperkte businesscase door middel van warmteafnameovereenkomsten
In een warmteafnameovereenkomst neemt een externe partij de investering, het operationele risico en het onderhoud voor haar rekening. De industriële klant koopt alleen warmte tegen een vooraf vastgestelde prijs. Voordelen voor de industrie zijn onder meer:
- Geen investering op de balans.
- Voorspelbare energiekosten.
- Bescherming tegen prijsschommelingen.
- Onmiddellijke CO₂-reductie.
Door SDE++, flexibele elektriciteitsinkoop en thermische opslag te combineren, ontstaat een risicovrije businesscase die bestand is tegen beleidswijzigingen en marktschommelingen.
Casestudy: Zoetwarenindustrie
Een concreet voorbeeld komt uit de zoetwarenindustrie, waar continue warmte essentieel is voor het koken, vormen en drogen. In deze sector hebben we samengewerkt met een producent van harde snoepjes die bekend staat om het iconische merk Napoleon. In dit geval wordt duurzame proceswarmte geleverd via een combinatie van geconcentreerde zonne-energie, Power-to-Heat en thermische opslag. De installatie is plug-and-play geïntegreerd in de bestaande fabriek zonder de productie te verstoren.
Door flexibel elektriciteit in te kopen tijdens periodes van hoge hernieuwbare energieopwekking, fungeert de fabriek als een congestieverminderaar voor het elektriciteitsnet. Tegelijkertijd dalen de operationele kosten en wordt de CO₂-voetafdruk aanzienlijk verkleind. Wat deze case zo bijzonder maakt, is dat duurzaamheid niet alleen een marketingbelofte is, maar ook een operationele realiteit. De slogan "Made by the Sun" symboliseert een industrie die actief bijdraagt aan systeemoplossingen.
De industrie als onderdeel van de oplossing
De energietransitie vereist een nieuwe wisselwerking tussen de industrie, netbeheerders en energieproducenten. Industriële warmte kan een belangrijke rol spelen bij het in evenwicht brengen van het energiesysteem. Door te investeren in flexibiliteit, opslag en slimme contracten kan de industrie:
- Een oplossing voor congestie op het elektriciteitsnet.
- Een verbruiker van overtollige hernieuwbare elektriciteit.
- Een stabiele partner voor netbeheerders.
- Een leider op het gebied van CO₂-reductie.
Dit vereist andere gesprekken, KPI's en perspectieven op energie.
Gratis energie- en netwerkscan
Elke fabriek is anders. Temperatuurprofielen, productieschema's en netwerkaansluitingen variëren per locatie. Daarom begint elke oplossing met inzicht.
Een gratis Energy & Grid Scan-kaart:
- Warmtebehoefte en temperatuurniveaus
- Netcapaciteit en congestierisico's.
- Productieflexibiliteit.
- Potentieel voor e-ketels, opslag en Power-to-Heat.
- Geschiktheid voor SDE++ 2026 en daarna.
Op basis hiervan wordt een concreet stappenplan opgesteld voor duurzame warmte zonder investeringen.
Conclusie
Overbelasting van het elektriciteitsnet hoeft de industriële decarbonisatie niet te vertragen. Integendeel, met de juiste combinatie van technologie, contracten en subsidies kan het juist een kans worden.
E-ketels met warmteopslag, Power-to-Heat en SDE++ maken duurzame warmte betaalbaar, betrouwbaar en schaalbaar. De industrie transformeert zo van een probleemveroorzaker naar een probleemoplosser. De energietransitie wordt niet op papier gewonnen, maar op de werkvloer.
